Emirhan
New member
SABIRLI RUHLU NE DEMEK? SABIRLI OLMANIN İNSAN İLİŞKİLERİNE, BAŞARIYA VE HAYATA ETKİSİ
1. Sabırlı ruhlu insan kimdir?
Arkadaşlar, hiç çevrenizde her şey ters giderken bile sakinliğini koruyan, hemen öfkelenmeyen, karşısındaki insanı sonuna kadar dinleyen ve bir işin sonucunu görmek için bekleyebilen biri oldu mu? Belki de bu kişi sizsiniz. Bazen böyle insanları tanımlamak için “sabırlı ruhlu” ifadesini kullanıyoruz. Peki, sabırlı ruhlu olmak gerçekten ne anlama geliyor? Bu özellik doğuştan mı geliyor, yoksa zamanla öğrenilebiliyor mu?
Sabırlı ruhlu olmak, zorluklar karşısında hemen pes etmemek, duygularını yönetebilmek, olayları değerlendirmek için kendine zaman tanımak ve istediği sonuca ulaşmak adına gerektiğinde bekleyebilmektir. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Sabırlı olmak, her şeye katlanmak veya haksızlık karşısında sessiz kalmak demek değildir.
Örneğin, iş yerinde emeğinin karşılığını alamayan birinin öfkeyle hareket etmek yerine önce durumu değerlendirmesi, yöneticisiyle konuşması ve çözüm yollarını araştırması sabırlı bir davranıştır. Buna karşılık, yıllarca aşağılanmasına rağmen sırf sabırlı görünmek için hiçbir sınır koymaması aynı şey değildir.
Bence sabırlı ruhlu insanı asıl farklı kılan, beklemesi değil, beklerken nasıl davrandığıdır. Çünkü bazen beklemek akıllıca bir tercihken bazen de karar vermeyi sürekli ertelemenin bahanesi olabilir.
2. Sabırlı ruhlu olmak psikoloji açısından ne ifade eder?
Psikoloji açısından sabır; dürtü kontrolü, duygusal düzenleme, hayal kırıklığıyla başa çıkma ve gelecekteki hedefleri dikkate alabilme gibi becerilerle ilişkilidir. Bir insan kızdığında hemen bağırmak yerine düşünmeyi seçiyorsa veya kısa vadeli bir kazanç yerine uzun vadeli bir hedefe yöneliyorsa bu davranışlarında öz denetimin etkisi olabilir.
Amerikan Psikoloji Birliği (APA), iradeyi kısa vadeli arzulara direnerek uzun vadeli hedeflere ulaşma, istenmeyen dürtüleri kontrol etme ve davranışları bilinçli biçimde düzenleme yeteneğiyle ilişkilendirir. Bu yaklaşım, sabrın yalnızca bir kişilik özelliği olmadığını, günlük kararlarımızda kullandığımız psikolojik becerilerle de bağlantılı olduğunu gösterir.
Kaynak: American Psychological Association, “What You Need to Know About Willpower.”
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Sabırlı olmak, insanın hiçbir zaman öfkelenmemesi anlamına gelmez. Öfkelenmek, üzülmek veya hayal kırıklığı yaşamak son derece insani tepkilerdir. Asıl mesele, bu duygular ortaya çıktığında nasıl hareket ettiğimizdir.
Örneğin, trafikte önünüze aniden başka bir araç geçtiğini düşünün. Bir kişi hemen korna çalıp tartışmaya girebilir. Başka biri sinirlendiğini fark eder, güvenliğini korur ve yoluna devam eder. İkinci kişi mutlaka daha az öfkeli değildir; yalnızca duygusunun davranışlarını tamamen yönetmesine izin vermemiştir.
Bu örnek bize sabrın duyguları bastırmaktan çok, onlarla daha bilinçli bir ilişki kurmakla ilgili olduğunu düşündürüyor.
3. Sabır hakkında bilimsel araştırmalar ne söylüyor?
Sabır ve öz denetim üzerine yapılan araştırmalar, bu konunun yalnızca kişisel gözlemlerle açıklanamayacağını gösteriyor. Bununla birlikte, bilimsel bulguları yorumlarken araştırmaların sınırlarını da dikkate almak gerekiyor.
Psikolojide bilinen örneklerden biri, çocukların hemen küçük bir ödül almakla daha büyük bir ödül için beklemek arasında seçim yaptığı “marshmallow testi”dir. Walter Mischel ve çalışma arkadaşlarının araştırmalarıyla tanınan bu deneylerde çocuklara, hemen yiyebilecekleri bir yiyecek ile bekledikleri takdirde alabilecekleri ek bir ödül arasında seçim yapma fırsatı verilmiştir.
Bu deneyin temel amacı, çocukların ödülü erteleme ve öz denetim davranışlarını incelemektir. Ancak testi sabır konusunda kesin bir karakter ölçümü olarak görmek doğru değildir.
2018 yılında yayımlanan ve 1960'lardan 2000'lere uzanan araştırmaları karşılaştıran bir çalışmada, 2000'li yıllarda test edilen çocukların ortalama bekleme süresinin 1960'lardaki çocuklardan yaklaşık iki dakika, 1980'lerdeki çocuklardan ise yaklaşık bir dakika daha uzun olduğu bildirilmiştir.
Bu rakamlar, çocukların on dakikalık bir deney süresinde gösterdikleri bekleme davranışlarının dönemler arasında nasıl değiştiğini anlatır. Araştırmacılar bu farklılıkların sembolik düşünme, okul öncesi eğitim, teknoloji ve öz düzenlemeye yönelik toplumsal farkındalık gibi etkenlerle ilişkili olabileceğini belirtmiştir. Ancak bu etkenlerin değişime tek başına neden olduğu kanıtlanmış değildir.
Kaynak: Carlson ve arkadaşları, 2018, “Cohort Effects in Children's Delay of Gratification”, Developmental Psychology. Araştırmanın özeti PubMed üzerinden de incelenebilir.
Daha da önemlisi, 2013 yılında yayımlanan başka bir araştırmada, 966 okul öncesi çocuk üzerinde elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Çocukların ödül için ne kadar beklediği ile öz denetim becerileri arasında ilişki bulunmuş, fakat bekleme süresinin tek başına gelecekteki akademik, sağlıkla ilgili ve sosyal sonuçları açıklamakta yeterli olmadığı görülmüştür. Öz denetim hakkındaki ebeveyn ve bakım veren değerlendirmeleri, bazı sonuçları açıklamada daha tutarlı bulunmuştur.
Kaynak: Watts, Duncan ve Quan, 2018 değil; Duckworth ve çalışma arkadaşlarının literatüründe de ele alınan tartışmalarla bağlantılı olarak, Michaelson ve arkadaşlarının değil, Watts, Duncan ve Quan'ın 2018 tarihli çalışması ayrı bir araştırmadır. Ödülü erteleme testinin ölçüm gücünü doğrudan inceleyen çalışma için bkz. Duckworth ve arkadaşlarının 2013 tarihli araştırması, “Is It Really Self-Control? Examining the Predictive Power of the Delay of Gratification Task”, Personality and Social Psychology Bulletin.
Bu bulguların bize söylediği şey şudur: Sabır önemlidir ama insanın geleceğini tek başına belirlemez. Aile ortamı, ekonomik koşullar, eğitim fırsatları, güven duygusu ve içinde bulunulan durum da davranışlarımızı etkileyebilir.
Bir çocuğun ödül için beklememesi, onun ileride başarısız olacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde, bir insanın zor koşullarda sabırlı davranması da bütün sorunları mutlaka aşacağı garantisini vermez. Bilimsel yaklaşım, insanları tek bir davranış üzerinden etiketlemek yerine koşulları ve birden fazla özelliği birlikte değerlendirmeyi gerektirir.
Yazma
4. Günlük hayatta sabırlı ruhlu olmanın gerçek karşılığı
Sabır, çoğu zaman büyük olaylarda değil, her gün tekrar tekrar yaşadığımız küçük durumlarda ortaya çıkar. Bir sınava hazırlanmak, iş aramak, çocuk yetiştirmek, borç ödemek veya bir ilişkinin sorunlarını çözmeye çalışmak sabır gerektiren süreçlerdir.
Örneğin, üniversite sınavına hazırlanan bir öğrenciyi düşünelim. İlk denemesinde istediği sonucu alamıyor. İkinci denemesinde de beklediği başarıyı gösteremiyor. Sabırsız davranırsa kendisini başarısız biri olarak görebilir ve çalışmayı bırakabilir. Sabırlı davranırsa hangi konularda eksik olduğunu belirler, çalışma yöntemini değiştirir ve ilerlemesini takip eder.
Buradaki önemli nokta, öğrencinin yalnızca beklemesi değildir. Sabır, davranışını sürdürürken gerektiğinde yöntemini değiştirebilmesidir.
Benzer bir durum iş hayatında da görülür. İşe yeni başlayan biri ilk aylarda yeterince başarılı olamayabilir. Sabırlı bir çalışan, geri bildirimleri dinler, eksiklerini tamamlar ve deneyim kazanır. Fakat yöneticisinin sürekli olarak emeğini sömürmesine de sınırsız biçimde katlanmak zorunda değildir. Gerekirse haklarını araştırır ve başka iş fırsatlarını değerlendirir.
İşte bu ayrım bence çok önemli: Sabır, aynı yerde sonsuza kadar kalmak değil, hedefe ulaşmak için doğru adımları atabilecek zamanı ve soğukkanlılığı bulmaktır.
5. İlişkilerde sabır: Sevmek, anlamak ve sınır koymak
İnsan ilişkilerinde sabır, çoğu zaman yanlış anlaşılabilen bir kavramdır. Bir ilişkide karşılıklı anlayış, dinleme ve sorunları konuşarak çözme önemliyken her davranışı kabul etmek sağlıklı bir ilişki kurmak anlamına gelmez.
1. Sabırlı ruhlu insan kimdir?
Arkadaşlar, hiç çevrenizde her şey ters giderken bile sakinliğini koruyan, hemen öfkelenmeyen, karşısındaki insanı sonuna kadar dinleyen ve bir işin sonucunu görmek için bekleyebilen biri oldu mu? Belki de bu kişi sizsiniz. Bazen böyle insanları tanımlamak için “sabırlı ruhlu” ifadesini kullanıyoruz. Peki, sabırlı ruhlu olmak gerçekten ne anlama geliyor? Bu özellik doğuştan mı geliyor, yoksa zamanla öğrenilebiliyor mu?
Sabırlı ruhlu olmak, zorluklar karşısında hemen pes etmemek, duygularını yönetebilmek, olayları değerlendirmek için kendine zaman tanımak ve istediği sonuca ulaşmak adına gerektiğinde bekleyebilmektir. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Sabırlı olmak, her şeye katlanmak veya haksızlık karşısında sessiz kalmak demek değildir.
Örneğin, iş yerinde emeğinin karşılığını alamayan birinin öfkeyle hareket etmek yerine önce durumu değerlendirmesi, yöneticisiyle konuşması ve çözüm yollarını araştırması sabırlı bir davranıştır. Buna karşılık, yıllarca aşağılanmasına rağmen sırf sabırlı görünmek için hiçbir sınır koymaması aynı şey değildir.
Bence sabırlı ruhlu insanı asıl farklı kılan, beklemesi değil, beklerken nasıl davrandığıdır. Çünkü bazen beklemek akıllıca bir tercihken bazen de karar vermeyi sürekli ertelemenin bahanesi olabilir.
2. Sabırlı ruhlu olmak psikoloji açısından ne ifade eder?
Psikoloji açısından sabır; dürtü kontrolü, duygusal düzenleme, hayal kırıklığıyla başa çıkma ve gelecekteki hedefleri dikkate alabilme gibi becerilerle ilişkilidir. Bir insan kızdığında hemen bağırmak yerine düşünmeyi seçiyorsa veya kısa vadeli bir kazanç yerine uzun vadeli bir hedefe yöneliyorsa bu davranışlarında öz denetimin etkisi olabilir.
Amerikan Psikoloji Birliği (APA), iradeyi kısa vadeli arzulara direnerek uzun vadeli hedeflere ulaşma, istenmeyen dürtüleri kontrol etme ve davranışları bilinçli biçimde düzenleme yeteneğiyle ilişkilendirir. Bu yaklaşım, sabrın yalnızca bir kişilik özelliği olmadığını, günlük kararlarımızda kullandığımız psikolojik becerilerle de bağlantılı olduğunu gösterir.
Kaynak: American Psychological Association, “What You Need to Know About Willpower.”
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Sabırlı olmak, insanın hiçbir zaman öfkelenmemesi anlamına gelmez. Öfkelenmek, üzülmek veya hayal kırıklığı yaşamak son derece insani tepkilerdir. Asıl mesele, bu duygular ortaya çıktığında nasıl hareket ettiğimizdir.
Örneğin, trafikte önünüze aniden başka bir araç geçtiğini düşünün. Bir kişi hemen korna çalıp tartışmaya girebilir. Başka biri sinirlendiğini fark eder, güvenliğini korur ve yoluna devam eder. İkinci kişi mutlaka daha az öfkeli değildir; yalnızca duygusunun davranışlarını tamamen yönetmesine izin vermemiştir.
Bu örnek bize sabrın duyguları bastırmaktan çok, onlarla daha bilinçli bir ilişki kurmakla ilgili olduğunu düşündürüyor.
3. Sabır hakkında bilimsel araştırmalar ne söylüyor?
Sabır ve öz denetim üzerine yapılan araştırmalar, bu konunun yalnızca kişisel gözlemlerle açıklanamayacağını gösteriyor. Bununla birlikte, bilimsel bulguları yorumlarken araştırmaların sınırlarını da dikkate almak gerekiyor.
Psikolojide bilinen örneklerden biri, çocukların hemen küçük bir ödül almakla daha büyük bir ödül için beklemek arasında seçim yaptığı “marshmallow testi”dir. Walter Mischel ve çalışma arkadaşlarının araştırmalarıyla tanınan bu deneylerde çocuklara, hemen yiyebilecekleri bir yiyecek ile bekledikleri takdirde alabilecekleri ek bir ödül arasında seçim yapma fırsatı verilmiştir.
Bu deneyin temel amacı, çocukların ödülü erteleme ve öz denetim davranışlarını incelemektir. Ancak testi sabır konusunda kesin bir karakter ölçümü olarak görmek doğru değildir.
2018 yılında yayımlanan ve 1960'lardan 2000'lere uzanan araştırmaları karşılaştıran bir çalışmada, 2000'li yıllarda test edilen çocukların ortalama bekleme süresinin 1960'lardaki çocuklardan yaklaşık iki dakika, 1980'lerdeki çocuklardan ise yaklaşık bir dakika daha uzun olduğu bildirilmiştir.
Bu rakamlar, çocukların on dakikalık bir deney süresinde gösterdikleri bekleme davranışlarının dönemler arasında nasıl değiştiğini anlatır. Araştırmacılar bu farklılıkların sembolik düşünme, okul öncesi eğitim, teknoloji ve öz düzenlemeye yönelik toplumsal farkındalık gibi etkenlerle ilişkili olabileceğini belirtmiştir. Ancak bu etkenlerin değişime tek başına neden olduğu kanıtlanmış değildir.
Kaynak: Carlson ve arkadaşları, 2018, “Cohort Effects in Children's Delay of Gratification”, Developmental Psychology. Araştırmanın özeti PubMed üzerinden de incelenebilir.
Daha da önemlisi, 2013 yılında yayımlanan başka bir araştırmada, 966 okul öncesi çocuk üzerinde elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir. Çocukların ödül için ne kadar beklediği ile öz denetim becerileri arasında ilişki bulunmuş, fakat bekleme süresinin tek başına gelecekteki akademik, sağlıkla ilgili ve sosyal sonuçları açıklamakta yeterli olmadığı görülmüştür. Öz denetim hakkındaki ebeveyn ve bakım veren değerlendirmeleri, bazı sonuçları açıklamada daha tutarlı bulunmuştur.
Kaynak: Watts, Duncan ve Quan, 2018 değil; Duckworth ve çalışma arkadaşlarının literatüründe de ele alınan tartışmalarla bağlantılı olarak, Michaelson ve arkadaşlarının değil, Watts, Duncan ve Quan'ın 2018 tarihli çalışması ayrı bir araştırmadır. Ödülü erteleme testinin ölçüm gücünü doğrudan inceleyen çalışma için bkz. Duckworth ve arkadaşlarının 2013 tarihli araştırması, “Is It Really Self-Control? Examining the Predictive Power of the Delay of Gratification Task”, Personality and Social Psychology Bulletin.
Bu bulguların bize söylediği şey şudur: Sabır önemlidir ama insanın geleceğini tek başına belirlemez. Aile ortamı, ekonomik koşullar, eğitim fırsatları, güven duygusu ve içinde bulunulan durum da davranışlarımızı etkileyebilir.
Bir çocuğun ödül için beklememesi, onun ileride başarısız olacağı anlamına gelmez. Aynı şekilde, bir insanın zor koşullarda sabırlı davranması da bütün sorunları mutlaka aşacağı garantisini vermez. Bilimsel yaklaşım, insanları tek bir davranış üzerinden etiketlemek yerine koşulları ve birden fazla özelliği birlikte değerlendirmeyi gerektirir.
Yazma
4. Günlük hayatta sabırlı ruhlu olmanın gerçek karşılığı
Sabır, çoğu zaman büyük olaylarda değil, her gün tekrar tekrar yaşadığımız küçük durumlarda ortaya çıkar. Bir sınava hazırlanmak, iş aramak, çocuk yetiştirmek, borç ödemek veya bir ilişkinin sorunlarını çözmeye çalışmak sabır gerektiren süreçlerdir.
Örneğin, üniversite sınavına hazırlanan bir öğrenciyi düşünelim. İlk denemesinde istediği sonucu alamıyor. İkinci denemesinde de beklediği başarıyı gösteremiyor. Sabırsız davranırsa kendisini başarısız biri olarak görebilir ve çalışmayı bırakabilir. Sabırlı davranırsa hangi konularda eksik olduğunu belirler, çalışma yöntemini değiştirir ve ilerlemesini takip eder.
Buradaki önemli nokta, öğrencinin yalnızca beklemesi değildir. Sabır, davranışını sürdürürken gerektiğinde yöntemini değiştirebilmesidir.
Benzer bir durum iş hayatında da görülür. İşe yeni başlayan biri ilk aylarda yeterince başarılı olamayabilir. Sabırlı bir çalışan, geri bildirimleri dinler, eksiklerini tamamlar ve deneyim kazanır. Fakat yöneticisinin sürekli olarak emeğini sömürmesine de sınırsız biçimde katlanmak zorunda değildir. Gerekirse haklarını araştırır ve başka iş fırsatlarını değerlendirir.
İşte bu ayrım bence çok önemli: Sabır, aynı yerde sonsuza kadar kalmak değil, hedefe ulaşmak için doğru adımları atabilecek zamanı ve soğukkanlılığı bulmaktır.
5. İlişkilerde sabır: Sevmek, anlamak ve sınır koymak
İnsan ilişkilerinde sabır, çoğu zaman yanlış anlaşılabilen bir kavramdır. Bir ilişkide karşılıklı anlayış, dinleme ve sorunları konuşarak çözme önemliyken her davranışı kabul etmek sağlıklı bir ilişki kurmak anlamına gelmez.